Diğer Arteryel Hastalıklar
Tromboanjitis Obliterans (TAO):Buerger Hastalığı
Tromboanjitis obliterans olarak ta bilinen Buerger hastalığı orta ve küçük çaplı
atar ve toplar damarların sigaraya bağlı olarak gelişen tıkayıcı hastalığıdır.
Damarlar bir çeşit iltihabı pıhtı ile tıkanır ve özellikle parmaklara giden kan
akımını azalır ve sonuçta parmaklarda şiddetli ağrı, bir türlü iyileşmeyen
yaralar ve kangren ortaya çıkar.
Hastalık genellikle 20 ile 40 yaşlarında başlar. Buerger hastalığında ayak ve
elde özellikle istirahatte şiddetli ağrı ve yaralar vardır. Çoğu kez parmaklar
kızarmış olduğu halde soğuk ve ağrılıdır.
Genelde parmaklarda basit nedenlerle başlayan ve bir türlü iyi olmayan çok
ağrılı yara, iltihap veya kangren ortaya çıkar.
Doppler ile ayak ve kol damarlarında basınçların düşük olması, renkli Doppler
ultrasonografi, manyetik rezonans anjiografi veya anjiografi ile damarlarda
tıkanıklık belirlenir. Anjiografide bir çok alanda çok sayıda tıkanıklık vardır.
Çoğu kez gövdeye yakın damarlar normal iken bacakta uçlara yakın damarlar
tıkalıdır ve kan tıkalı damarların çevresindeki küçük yandaş damarlar (kollateraller)
aracılığı ile yetersiz olarak uçlara iletilir.
Tedavi:
Tedavinin en önemli basamağı sigaranın kesilmesidir. Sigarayı bırakan kişilerde
amputasyon (doku yada uzvun kesilmesi) riski çok düşüktür. Buna karşın sigara
bırakılmadığında yaralar iyileşmez yada tekrar açılır ve sonuçta çok sayıda
amputasyon gerekebilir.
Tedavide etkinliği kanıtlanmış en önemli tedavi prostaglandin ismi verilen
normalde damarlardan da salgılanan bir çeşit hormonun damardan verilmesidir..
Buergerli çok az sayıda hastada damarlar bypass cerrahisi için uygundur. Çoğu
hastada hastalık bu tedavilere cevap vermez ve uzvun kesilmesi gerekir.
Popliteal Tuzak Sendromu
Popliteal arterin pasif dorsifleksiyon veya aktif plantar fleksiyon sırasında
mediyal gastrokinemius veya değişik muskuler ve ligamentöz bantlarla
sıkıştırılmasıyla görülür. Kladikasyon ve sonra tıkanmaya neden olabilir.
Nispeten genç, sağlıklı kişilerde ve zorlanma ile oluşur. Tedavi cerrahi
onarımdır. Seyrektir ama diğer bölgelerde de görülebilir
Adventisyel Kistik Hastalık
Yapı ve içerik olarak ganglion veya mukoid kiste benzeyen popliteal (seyrek
olarak common femoral) arterde yavaş gelişen bir büyümedir. Kladikasyon ve sonra
tıkanmaya neden olabilir. Tedavisi cerrahidir.
Takayasu ve Dev Hücreli Arterit
Bunların patolojisi aynıdır ama değişik yaş gruplarını etkilerler. Genelde
Takayasu arteriti boynun altındaki arterleri; dev hücreli arterit ise boynun
üstündeki arterleri tutar. Her ikisinde de aorta, büyük damarlar, subklavian ve
aksiler arterler, renal, iliyofemoral, profunda femoralis ve süperfisiyal
femoral arter tutulumu bildirilmiştir. Hastalık sıklıkla bilateraldir ve birkaç
ay içinde hızla ilerleyip Kladikasyona neden olabilir. İskemi nadirdir. Her
ikisinde de karakteristik klinik ve laboratuar bulguları, yüksek sedimentasyon
ve tipik arteriyografik özellikler vardır. Tanı arterden alınan biyopsi ile de
konabilir. Akut stenotik lezyonların steroid tedavisi ile iyileştiği tek
arteriyopatidir. Ek sitotoksik ilaçlarda tedavide yararlıdır.
Ergot
Ergot bileşikleri Raynaud fenomeni, Kladikasyon, akut iskemi ve doku
infarktüsünü tetikleyebilir. Migren için ergot alanlarda sıktır. IV nitroprussid
infüzyonu akut iskemide yardımcı olabilir. Migren tedavi alternatifleri
geliştikçe görülme sıklığı azalıyor olsa da akılda tutulmalıdır.
Fibromuskuler Displazi
Fibromusküler displazi hemen tüm arterlerde saptanmıştır. Genellikle orta yaşlı
kadınları etkiler. En sık renal arter hastalığı görülür ama karotis, mezenterik
ve alt ve üst ekstremite hastalıkları görülebilir.
|
