Kimler Risk Altındadır?

Jinekolojik, melanom, prostat veya böbrek kanseri nedeniyle kasıklarındaki lenf bezleri ameliyatla çıkarılmış ve sıklıkla radyasyon tedavisi uygulanmış olan hastalarda bacaklarda; mastektomi (memenin çıkarılması) ameliyatına ek olarak koltuk altı lenf bezleri çıkarılmış ve genellikle radyasyon tedavisi uygulanmış olan hastalarda kollarda ameliyattan hemen sonra, birkaç ay sonra, birkaç yıl sonra veya yirmi yıl sonra lenfödem ortaya çıkabilir. Uygun bir eğitim ve bakımla lenfödem gelişmesi önlenebilir veya ortaya çıkması halinde kontrol altında tutulabilir.

LENFÖDEM GELİŞMESİNİ VEYA OLUŞMUŞ LENFÖDEMİN İLERLEMESİNİ ÖNLEYİCİ TEDBİRLER NELERDİR?
A. Bacaklar İçin:
1. Ayaktaki, ayak bileğindeki, bacaktaki, karındaki veya cinsel bölgedeki en küçük bir şişlik artışını kesinlikle hafife almayın ve doktorunuza danışın
2. Risk altındaki bacağınızı tertemiz tutun. Banyodan sonra nazikçe fakat tamamen kurulayın. Ayak parmaklarının arasını veya deri katlantı bölgelerini ıslak bırakmayın.
3. İlgili bacakta deriyi tahriş edici hareketlerden kaçının.
4. Sıkı lastikli çorap veya çamaşır giymeyin.
5. Banyo yaparken aşırı ısı değişikliklerinden kaçının ve saunadan uzak durun.
6. Bacaklarınızı güneşten koruyun.
7. Herhangi bir travmadan kaçının (yaralanma, berelenme, kesikler, güneş yanığı ve diğer yanıklar, spor yaralanmaları, sinek ve böcek ısırmaları, kedi tırmalaması).
8. Ayak tırnaklarınızı keserken şeytan tırnaklarını kesmeyin (pedikürcünüzü uyarın).
9. Eksersiz önemlidir ancak riskli bacağınızı aşırı yormayın. Ağrımağa başlarsa uzatın ve yukarı kaldırın. Önerilen eksersizler: yürümek, yüzmek, hafif aerobik, bisiklet sürmek ve yoga.
10. Hava yolculuğunda, lenfödemli ve riskli hastalar varis çorabı giymelidir. Uzun uçuşlarda ilave bandajlara gerek olabilir. Uçağın içinde zaman zaman kalkıp dolaşın.
11. Bacak tüylerini elektrikli traş makinesi ile alın. Traş makinesinin kesici başlığını körelmeden değiştirin.
12. Lenfödemli hastalar yürüyüş sırasında, bacaklarına tam uyan varis çorabı veya elastik bandaj uygulamalıdırlar. Çorap çok gevşemişse muhtemelen ya bacak çevresi küçülmüştür yada çorap yırtılmıştır.
13. Bacağınızda bir kızarıklık, kabarcık veya ısı artışı dikkatinizi çekerse doktora başvurun. İlgili bacakta bir enfeksiyon veya iltihabi bir durum lenfödemin başlangıcı veya kötüleşmesi olabilir.
14. Dengeli az tuzlu ve liflerden zengin bir diyetle ideal kilonuzu koruyun. Sigara ve alkolden uzak durun. Diyetle daha az protein almak ödemi azaltmadığı gibi durumu daha da kötüleştirebilir. Diyetinizde kolayca sindirilebilir protein içeren gıdalar olmalıdır (tavuk ve balık eti gibi).
15. Daima kapalı ayakkabılar giyin (ayağa iyi oturan botlar önerilir). Sandalet giymeyin. Yüzdükten sonra ayaklarınızı kurulayın.
16. Mantar, tırnak batması veya bası noktaları açısından yılda bir kez dermatoloji uzmanıyla görüşün.
17. Her zaman temiz çoraplar giyin.
18. Ayaklarınız terliyorsa pudra kullanın.

B. Kollar İçin:
1. Koldaki, eldeki, boyundaki ve göğüs duvarındaki en ufak bir şişlik artışını hafife almayın ve doktora başvurun.
2. Lenfödemli kolunuza iğne yapılmasına ve kan alınmasına kesinlikle izin vermeyin. Gerekirse “lenfödem uyarı bileziği” takın.
3. Tansiyonunuzu sağlam kolunuzdan ölçtürün.
4. İlgili kolunuzu tertemiz tutun. Banyodan sonra nazikçe fakat tamamen kurulayın.
5. Deride tahriş oluşturacak hareketlerden kaçının.
6. İlgili kolunuzla ağır yük kaldırmayın veya taşımayın. Omuzdan askılı ağır çantalar taşımayın.
7. Etkilenen kol ve parmaklar sıkı yüzük ve bilezik veya elastik bantlar geçirmeyin.
8. Banyoda veya bulaşık yıkarken aşırı ısı değişikliklerinden kaçının. Saunadan ve güneşten uzak durun.
9. Herhangi bir travmadan kaçının (yaralanma, berelenme, kesikler, güneş yanığı ve diğer yanıklar, spor yaralanmaları, sinek ve böcek ısırmaları, kedi tırmalaması).
10. Ev veya bahçe işi yaparken eldiven kullanın.
11. Tırnaklarınızı keserken şeytan tırnaklarını kesmeyin (manikürcünüzü uyarın).
12. Eksersiz önemlidir ancak riskli kolunuzu aşırı yormayın. Ağrımağa başlarsa uzatın ve yukarı kaldırın. Önerilen eksersizler: yürümek, yüzmek, hafif aerobik, bisiklet sürmek ve yoga. 8 kg’dan fazla ağırlık kaldırmayın.
13. Hava yolculuğunda, lenfödemli ve riskli hastalar varis çorabı giymelidir. Uzun uçuşlarda ilave bandajlara gerek olabilir. Uçağın içinde zaman zaman kalkıp dolaşın.
14. İstenmeyen tüyleri elektrikli traş makinesi ile alın. Traş makinesinin kesici başlığını körelmeden değiştirin.
15. Mastektomi yapılmışsa meme protezlerinin hafif olanlarını kullanın. Sıkı ve askılı sütyen giymeyin.
16. Kolunuzda bir kızarıklık, kabarcık veya ısı artışı dikkatinizi çekerse doktora başvurun. İlgili bacakta bir enfeksiyon veya iltihabi bir durum lenfödemin başlangıcı veya kötüleşmesi olabilir.
17. Dengeli az tuzlu ve liflerden zengin bir diyetle ideal kilonuzu koruyun. Sigara ve alkolden uzak durun. Diyetle daha az protein almak ödemi azaltmadığı gibi durumu daha da kötüleştirebilir. Diyetinizde kolayca sindirilebilir protein içeren gıdalar olmalıdır (tavuk ve balık eti gibi).