style2
444 2 574
Işıklar Cad. No: 35/A Ataşehir / İstanbul

Damar Hastalıkları

Önleyici Tedbirler Nelerdir?

Önleyici Tedbirler Nelerdir?

Günümüzde lenfödemi tamamen tedavi eden bir yöntem bulunmamaktadır. Ancak bazı tedavilerle lenfödemin ilerlemesi durdurulabilir veya geciktirilebilir. İleri evredeki lenfödemlerde nadiren ameliyat yapılabilir. Ancak ameliyat yapılsa bile diğer ilaç ve fizik tedavi yöntemlerinin mutlaka uygulanmağa devam edilmesi gerekir. Ameliyat, hafif ve orta derecede belirtileri olan lenfödemlerde uygulanan bir yöntem değildir.

Ameliyat dışı tedaviler daha az komplikasyona neden olur ve belirtilerde daha fazla iyileşme sağlar. Enfeksiyonlar, lenfödemin belirtilerini ağırlaştırabildiği için sık enfeksiyon gelişen hastalarda riski azaltmak amacıyla antibiyotikler kullanılabilir. Ayrca, dokularda aşırı biriken proteinin uzaklaştırılmasına yardımcı olarak ödemin çözülmesini kolaylaştıran çeşitli ilaçlar kullanılabilir.

Lenfödem tedavisinde en çok kabul gören yöntem kompleks fizik tedavidir (KFT). Bu tedavi 4 bileşenden oluşur. KFT’nin ilk bileşeni el masajı ile lenf sıvısının dokulardan uzaklaştırılmasıdır (manuel lenfatik drenaj=MLD). Lenf akımını sağlamak için her gün el ile nazik masajlar ve ya fizyoterapi yapılır. KFT’nin ikinci bileşeni kompresyon (dışarıdan basınç) tedavisidir ve her bir MLD seansından sonra kol veya bacağın sıkıca sarılmasıyla lenf sıvısının dokuda yeniden birikmesini önler. Ödemde en fazla gerileme sağlandıktan sonra (bazen 1 ay süreyle her gün MLD uygulayarak) kol ve bacağa tam uyan özel bir basınçlı sargı veya varis çorabı uygulanır. KFT’nin son iki bileşeni ise titiz bir cilt bakımı ve eksersizlerdir. Günlük eksersizlerin amacı kas tonusunu iyileştirmek ve lenf akımına yardımcı olmaktır. Eksersizler sırasında basınçlı sargı veya varis çorabı uygulanmalıdır. PNÖMATİK KOMPRESYON Kol veya bacağın etrafını saran hava yastıklarının bir pompa aracılığıyla şişirilerek uygulanan pnömatik kompresyon tedavisinde, biriken lenf sıvısını, dışarıdan basınç uygulamak suretiyle dokulardan uzaklaştırıp dolaşıma katmak amaçlanmaktadır.

İki çeşit pnömatik kompresyon cihazı vardır: 1.Segmental (sequential=ardışık, çok-odacıklı) olan türünde kol ve bacağın çeşitli bölgelerine sarılan hava yastıkları en uçtakinden en merkezde olana doğru sırasıyla şişirilir. Gelişmiş modellerde odacıklardaki basınç farklı düzeylerdedir (en uçtakinde en fazla). 2.Segmental olmayan (tek-odacıklı) türünde ise kol veya bacağı boyunca saran tek parça bir hava yastığı vardır ve şişirildiğinde bütün bölgelere basınç uygular. Segmental olanı daha etkilidir.  

Bazı pompalarda ise hava yerine civa kullanılmaktadır ve uygulanan basınçta uçtan merkeze doğru daha tedrici bir azalma sağlanmaktadır. Ancak bu tür kompresyon cihazları çok pahalıdır ve fazla yaygın değildir.

Pnömatik kompresyon tedavisinin bazı komplikasyonları vardır: kasık bölgesinde lenfödeme yol açabilir, karşı bacakta lenfödeme yol açabilir, lenfatik sıvının hava yastıklarının kaplamadığı alanlara kaçmasına neden olabilir, ezilmelere ve ağrıya neden olabilir.

Pnömatik kompresyon tedavisinin tek başına uygulanmayıp diğer yöntemlerle birlikte uygulanması önerilmektedir. Bu yöntemin uygulanmaması gereken bazı durumlar vardır: iki taraflı mastektomi, primer lenfödem, kasıkta lenfödem olması vs. Lenfödemin derecesi ilerledikçe pnömatik kompresyon tedavisine yanıt azalmaktadır.

LENFÖDEM GELİŞMESİNİ VEYA OLUŞMUŞ LENFÖDEMİN İLERLEMESİNİ ÖNLEYİCİ TEDBİRLER NELERDİR?
A. Bacaklar İçin:
1. Ayaktaki, ayak bileğindeki, bacaktaki, karındaki veya cinsel bölgedeki en küçük bir şişlik artışını kesinlikle hafife almayın ve doktorunuza danışın
2. Risk altındaki bacağınızı tertemiz tutun. Banyodan sonra nazikçe fakat tamamen kurulayın. Ayak parmaklarının arasını veya deri katlantı bölgelerini ıslak bırakmayın.
3. İlgili bacakta deriyi tahriş edici hareketlerden kaçının.
4. Sıkı lastikli çorap veya çamaşır giymeyin.
5. Banyo yaparken aşırı ısı değişikliklerinden kaçının ve saunadan uzak durun.
6. Bacaklarınızı güneşten koruyun.
7. Herhangi bir travmadan kaçının (yaralanma, berelenme, kesikler, güneş yanığı ve diğer yanıklar, spor yaralanmaları, sinek ve böcek ısırmaları, kedi tırmalaması).
8. Ayak tırnaklarınızı keserken şeytan tırnaklarını kesmeyin (pedikürcünüzü uyarın).
9. Eksersiz önemlidir ancak riskli bacağınızı aşırı yormayın. Ağrımağa başlarsa uzatın ve yukarı kaldırın. Önerilen eksersizler: yürümek, yüzmek, hafif aerobik, bisiklet sürmek ve yoga.
10. Hava yolculuğunda, lenfödemli ve riskli hastalar varis çorabı giymelidir. Uzun uçuşlarda ilave bandajlara gerek olabilir. Uçağın içinde zaman zaman kalkıp dolaşın.
11. Bacak tüylerini elektrikli traş makinesi ile alın. Traş makinesinin kesici başlığını körelmeden değiştirin.
12. Lenfödemli hastalar yürüyüş sırasında, bacaklarına tam uyan varis çorabı veya elastik bandaj uygulamalıdırlar. Çorap çok gevşemişse muhtemelen ya bacak çevresi küçülmüştür yada çorap yırtılmıştır.
13. Bacağınızda bir kızarıklık, kabarcık veya ısı artışı dikkatinizi çekerse doktora başvurun. İlgili bacakta bir enfeksiyon veya iltihabi bir durum lenfödemin başlangıcı veya kötüleşmesi olabilir.
14. Dengeli az tuzlu ve liflerden zengin bir diyetle ideal kilonuzu koruyun. Sigara ve alkolden uzak durun. Diyetle daha az protein almak ödemi azaltmadığı gibi durumu daha da kötüleştirebilir. Diyetinizde kolayca sindirilebilir protein içeren gıdalar olmalıdır (tavuk ve balık eti gibi).
15. Daima kapalı ayakkabılar giyin (ayağa iyi oturan botlar önerilir). Sandalet giymeyin. Yüzdükten sonra ayaklarınızı kurulayın.
16. Mantar, tırnak batması veya bası noktaları açısından yılda bir kez dermatoloji uzmanıyla görüşün.
17. Her zaman temiz çoraplar giyin.
18. Ayaklarınız terliyorsa pudra kullanın.
B. Kollar İçin:
1. Koldaki, eldeki, boyundaki ve göğüs duvarındaki en ufak bir şişlik artışını hafife almayın ve doktora başvurun.
2. Lenfödemli kolunuza iğne yapılmasına ve kan alınmasına kesinlikle izin vermeyin. Gerekirse “lenfödem uyarı bileziği” takın.
3. Tansiyonunuzu sağlam kolunuzdan ölçtürün.
4. İlgili kolunuzu tertemiz tutun. Banyodan sonra nazikçe fakat tamamen kurulayın.
5. Deride tahriş oluşturacak hareketlerden kaçının.
6. İlgili kolunuzla ağır yük kaldırmayın veya taşımayın. Omuzdan askılı ağır çantalar taşımayın.
7. Etkilenen kol ve parmaklar sıkı yüzük ve bilezik veya elastik bantlar geçirmeyin.
8. Banyoda veya bulaşık yıkarken aşırı ısı değişikliklerinden kaçının. Saunadan ve güneşten uzak durun.
9. Herhangi bir travmadan kaçının (yaralanma, berelenme, kesikler, güneş yanığı ve diğer yanıklar, spor yaralanmaları, sinek ve böcek ısırmaları, kedi tırmalaması).
10. Ev veya bahçe işi yaparken eldiven kullanın.
11. Tırnaklarınızı keserken şeytan tırnaklarını kesmeyin (manikürcünüzü uyarın).
12. Eksersiz önemlidir ancak riskli kolunuzu aşırı yormayın. Ağrımağa başlarsa uzatın ve yukarı kaldırın. Önerilen eksersizler: yürümek, yüzmek, hafif aerobik, bisiklet sürmek ve yoga. 8 kg’dan fazla ağırlık kaldırmayın.
13. Hava yolculuğunda, lenfödemli ve riskli hastalar varis çorabı giymelidir. Uzun uçuşlarda ilave bandajlara gerek olabilir. Uçağın içinde zaman zaman kalkıp dolaşın.
14. İstenmeyen tüyleri elektrikli traş makinesi ile alın. Traş makinesinin kesici başlığını körelmeden değiştirin.
15. Mastektomi yapılmışsa meme protezlerinin hafif olanlarını kullanın. Sıkı ve askılı sütyen giymeyin.
16. Kolunuzda bir kızarıklık, kabarcık veya ısı artışı dikkatinizi çekerse doktora başvurun. İlgili bacakta bir enfeksiyon veya iltihabi bir durum lenfödemin başlangıcı veya kötüleşmesi olabilir.
17. Dengeli az tuzlu ve liflerden zengin bir diyetle ideal kilonuzu koruyun. Sigara ve alkolden uzak durun. Diyetle daha az protein almak ödemi azaltmadığı gibi durumu daha da kötüleştirebilir. Diyetinizde kolayca sindirilebilir protein içeren gıdalar olmalıdır (tavuk ve balık eti gibi).

 

* Kaynak olarak değerli meslekdaşım ve arkadaşım Prof.Dr.Ufuk Demirkılıç 'ın yazılarından yararlanılmıştır.

 

loading