Mikrodolaşım Hastalıkları

Mikrodolaşım hastalıklarının etiyolojik faktörleri çoktur. Mikrodolaşım Hastalığının Etiyolojisi  

Dijital ve mikrodolaşım iskemisi fokal dijital siyanoz, peteşi, hemoraji, ülser, infarktüs veya gangrenle ortaya çıkabilir ve livedo retikülaris ile Raynaud fenomeni buna eşlik edebilir. Cilt bulguları tek veya çoklu olabilir ve genelde akuttur. İlk lezyonlar az veya his doku kaybı ile spontan iyileşir. Rekürrensleri sıktır ve parmak ve parmak ya da geniş cilt alan kaybı ile seyredebilir. Çoğu etiyolojiler klinik özellik ve selektif testlerle tanınır. Vaskülit sendromları steroidlere ve/veya sitotoksik ajanlara cevap verir. Birlikte bulunan, dolaşan antikoagülan veya antifosfolipid sendromları için antikoagülan verilir. Miyeloproliferatif hastalık ve disproteinemiler kemoterapi ve plazmaferez yardımı ile tedavi edilir. Pıhtılaşma sendromları antikoagülanlarla kontrol edilir, endokardit için kültüre duyarlı antibiyotik verilir ve enfekte protez kaynaklar çıkartılır. İleri maligniteler ile dijital iskemi nadirdir ve idiyopatik olabilir; koagülopati, disproteinemi veya marantik endokarditle birlikte bulunabilir

MİKROEMBOLİZM Genelde ülseratif bir plaktan veya anevrizmadan, nadiren kalpten kaynaklanır. Ateroemboli yağmuru oluşan soliter lezyonlar cerrahiyle tedavi edilir. Lezyonlar pek çok seviyedeyse cerrahi yöntem uygulamak zordur. Suprarenal kaynaklar progresif azotemi veya intestinal iskemi yapabilir ve detaylı bir onarım gerektirir. VAZOSPASTİK BOZUKLUKLAR Normal popülasyonda kişinin vazomotor tonusuna göre uçların renk ve ısısı çok değişir. Raynaud fenomeni, livedo retikülaris ve akrosiyanoz farklı klinik sendromlardır ve ciltte anormal ısı ve renklerle ortaya çıkarlar. Soğuk, duygulanım bozuklukları veya ilaçlarla indüklenebilir veya yoğunlaşabilir. Dijital arterler, arteriol ve venüllerde spazma neden olurlar. Genelde benigndir ve yaşam boyu sürerler ancak önemli sekonder nedenleri vardır. Dikkatli klinik muayene ve selektif testler genelde spesifik etiyolojiyi doğrular, prognoz ve tedavi yönünü tanımlar.

Livedo Retikülaris Ekstremiteler ve bazen gövdede değişik yaygınlık ve yoğunlukta bulunan inatçı, simetrik, mavimsi dantel gibi patern gösterir. En belirgin olduğu dönem soğuk veya duygulanım sonrasıdır. Isı ve egzersizle solar. Çocuklukta veya pubertede görülür ve kadınlarla, açık renklilerde daha sıktır. Hafif formu sıktır veya atlanır ya da normal cilt varyantı olarak değerlendirilir. Kutanöz arteriyollerin spazmı(kapiller ve venüllerin sekonder dilatasyonu ile) akımı yavaşlatır, oksijen tutulumunu artırır, oksihemoglobini azaltır ve rengi değiştirir. Primer livedo retikülaris sıklıkla akrosiyanoz ve primer Raynaud hastalığı ile görülür. Nadiren tedavi gerekir.

Sekonder livedo retikülaris yamalı, fokal veya asimetrik dağılımlı ve nispeten geç başlangıçlıdır, lokal infarktüs ve ülserasyonla komplike olabilir. Vaskülit neden olduysa lezyon kabarık veya hassas olabilir. Tedavi nedene yöneliktir. Ağrılı ülserlerin iyileşmesinde vazodilatörlerin ve sempatektominin değeri anektodaldir. Sekonder ve çok seyrek olarak primer livedo retikülariste hemosiderin depolanması oluşabilir. Fokal, sabit kırmızı, geniş bantlarla çevrili, hemosiderinle boyanmış bir lezyon olan eritema ille karıştılabilir. Bu kronik lokal ısıya maruz kalmaya karşı oluşan bir reaksiyondur.

Livedo Retikülarisin Etiyolojik Faktörleri Çevresel (soğuk) Refleks sempatik distrofi Ateroembolizm(kolesterol) Miyeloproliferatif hastalıklar Bağ dokusu hastalığı Vaskülit Amantidine HCl Trombositoz Kutanöz vaskülit Akrosiyanoz Kadınlarda daha sık görülen ellerde (parmak ve bazen ayaklarda) soğukluk ve inatçı Siyanotik renk değişimiyle seyreden benign bir olaydır. Soğuk ve duygusal olaylarla yoğunlaşır, ısı ve egzersizle azalır. Hafif, lokal ödem seyrek değildir ve rahatsız etmez, hiperhidrozis eşlik ediyorsa tedavi gerekebilir. Ağrısızdır ve ülser olmaz, ama bazıları için kozmetik bir sorundur, kalsiyum kanal blokerleri veya Alfa 1 antagonistleri sıklıkla semptomları azaltır. Nörojenik defisitle immobilize olanların ekstremitelerinde orta derecede akrosiyanoz görülebilir. Nadiren beta blokaj, sendromu indükler.

Raynaud Fenomeni Raynaud fenomeni çoğu kez soğuk, stres gibi uyaranlar sonucunda el veya ayak parmaklarının kan dolaşımının ani ve geçici olarak durmasıdır. Olay önce parmakların beyazlaşması sonra morarması daha sonrada kırmızılaşması şeklinde belirti verir. Aslında Raynaud fenomeni bir çok hastalıkla örneğin kol damarlarının hastalıkları, çeşitli romatizmal hastalıklarla beraber görülebilmekle beraber hiçbir hastalıkla beraber olmayıp sadece Raynaud belirtilerinin olduğu durum Raynaud hastalığı olarak kabul edilir.

NEDENLERİ Raynaud fenomenine yol açan başlıca hastalıklar:  

• Skleroderma
• CREST sendromu
• Romatoid artrit
• Bağ dokusu ve romatizmal hastalıklar
• Koldaki damarların tıkanıklığı
• Kan hastalıkları
• Akciğer hastalıkları
• Sinir sistemi hastalıkları
• Donuk
• Yaralanmalar>

Raynaud fenomeni oluştuğunda sigara ve damarlarda spazm oluşturabilen ilaçlar sorunu daha da ağrılaştırabilirler. TEDAVİ: Raynaud femomeninin gelişiminin engellenmesi ne yazık ki mümkün değildir. Hastaların hayat tarzlarında yapacakları bazı değişiklikler yaralı olabilir:  

• Kendilerini sıcak tutmaları,
• Soğuk havalarda el ve ayaklarını eldiven yada çoraplarla sıcak tutmaları
• Ellerini soğuğa maruz bırakmamaları,
• El ve ayaklarını travma ve enfeksiyondan sakınmaları
• Sigara içmemeleri ve sigara içilen ortamlarda bulunmamaları,
• Raynaud fenomenine yol açabilecek ilaçları kullanmamaları,tavsiye edilir.

Bu yöntemlerle hastaların yarıya yakınında şikayetler önemli ölçüde hafifler yada düzelir. Diğer hastalarda ise ilaçlar (kalsiyum kanal bloküleri ve prostaglandinler) yarar sağlayabilir. Daha ileri şikayeti olan hastalarda damarlarda spazmı sağlayan sempatik sinirler sempatektomi ile kesilebilse de, bu yöntemin sağladığı yararlar geçicidir.  

 

* Kaynak olarak değerli meslekdaşım ve arkadaşım Prof.Dr.Ufuk Demirkılıç 'ın yazılarından yararlanılmıştır.