Türkçe English Russian Hebrew Albanish Arabic

Banner
Venöz Toplardamar Hastalıklar
 
Lenfatik Akkan hastalıklar
 
Arteryel Atardamar Hastalıklar
 
 
Haberler
 Varis Hastalığı ve Güncel Tedavi Yöntemleri
 Türkiye'de varisli kişi sayısı yaklaşık 10 milyon.  Devamı..
 Hangi Kan Gurubu Felç veya İnme Riskini Arttırıyor?
 Harvard Üniversitesi Halk Sağlığı Enstitüsü...  Devamı..
  Swimming Pool Chemicals May Carry Cancer Risk
   Devamı..
  "Science Sense" List Trashes Celebrity Health Tips
 To help the celebrities realize where they are go;  Devamı..
 Menopause Found to Have No Effect on Women's Cardio Vascular Disease Risk
   Devamı..
 Walking Intervention Helps Patients With Diabetes and PAD
 Such a program may improve walking speed and...  Devamı..
  Salt and Inactivity: A Recipe for Cognitive Decline
   Devamı..
 When to Start Hormonal Contraception Postpartum?
   Devamı..
 Report: 164 Million Obese Adults by 2030
 About one in three adults in the U.S. are obese to  Devamı..
 Weight Loss Improves Erections in Obese Men With Diabetes
 A little bit of weight loss may revive the sex..  Devamı..
 The Perils and Pitfalls of Social Networks
 Consider the following situations:  Devamı..
 Wrong-Site Surgery Occurs 40 Times a Week
 Project to Prevent "Never Happen" Events  Devamı..
 'Doctor, I'm Sure You Didn't Tell Me About Those Risks!'
 Physicians generally do an excellent job with...  Devamı..
 Varis Çorabı Uyku Apnesini Azaltıyor Mu?
 Varis çorabından yeni fayda!  Devamı..
 Yumurtadan sonra çikolata da mı aklandı?
 “İnsanlar ikiye ayrılır: Çikolatayı sevenler ve...  Devamı..
 Ameliyat Sonrası Ağrılarınızın Daha Az olması İçin...
 12 Amerikan Hastanesinde yapılan ve Kaliforniya’da  Devamı..
 Egzoz Dumanı Şeker Hastalığına Yakalanmayı Kolaylaştırıyor.
 EnviromentalProtectionAgency yaptığı bir çalışma  Devamı..
 Kadınların mutlaka yaptırması gereken testler
 Tüm hastalıkların başarıyla tedavi edilebilmesi...  Devamı..
 Teknolojik ürünler kanser yapar mı?
 Mikro dalga fırın,bulaşık makinesi ve cep telefonu  Devamı..
 Kansere karşı memenin alınması çözüm mü?
 Meme kanserinde tarama programlarının yararlılığı,  Devamı..
 Sağlıklı bronzlaşma diye bir şey yoktur.....
 Bronz bir tene sahip olmak demek derinin hasara...  Devamı..
 Council of Europe Parliamentary Assembly to Investigate WHO and “Pandemic” Scandal
 issue of „falsified pandemic“ that was declared by  Devamı..
 Domuz gribi yüzyılın salgını mı, skandalı mı
 Avrupa Konseyi Sağlık Komitesi Başkanı Wolfgang...  Devamı..
  Gebelikte varis oluşumunu önleyin...
 Hamilelik sırasında kadınlarda varis görülme riski  Devamı..
 Ailenizde varis varsa dikkat edin!
 Pek çok hastalıkta olduğu gibi fazla kilo, yaşam..  Devamı..
  Bir Haftada 2 Kilo Zayflatan Ünlülerin Diyeti
 Uzun sürede dengeli bir şekilde kilo...  Devamı..
 Kilo alımı hakkında bilinen 10 DOĞRU- 10 YANLIŞ
 Vücudumuza aldığımız şeker bize sadece...  Devamı..
 HAFTADA 6 DAKİKA SPOR İLE SAĞLIK
 Bugüne kadar önerilen ideal egzersiz süresi...  Devamı..
 Varis Merkezimiz, New York'ta düzenlenen uluslararası Interactive Media Awards'tan “Üstün Başarı” ödülü aldı.
 Ödül ilk kez Medikal dalda Türkiye’ye verilmiş old  Devamı..
 Kariyer yaparken varis olmayın!
 Çalışan genç kadınlar dikkat!  Devamı..
 İTÜ'de Bıçakla Yaralanma (Kalp Nafiz Yaralanmalar)
 Kalp yaralanması olasılığı %29,Ölüm oranı %63tür.  Devamı..
 AİLEDE KANSER VEYA KALP KRİZİ VARSA KORUNMAK İÇİN NELER YAPILMALI
 Ailede kalıtsal hastalık riski değerlendirilirken  Devamı..
 Gebelikte varis gelişme riski ve önleme yolları
 Gebelerde varis gelişme oranı%60’ları buluyor.  Devamı..
  Kalp Hastalıkları Kadınlar İçin de Tehdit
 Avustralyan Kalp Vakfı yaptığı açıklamada, kalp...  Devamı..
 Plastik ve Sağlığa Zararları
 Artan orandaki BPA miktarının sırasıyla, cinsel...  Devamı..

Periferik Damar Hastalıkları

Bacakların damar hastalığı atar damarların daralması veya tıkanması olup, en yaygın neden ateroskleroz yani damar sertliğidir. Başlangıçta çoğu kez hiç bir belirti vermez.

Genel olarak 50 yaş üzerindeki erkeklerin % 5-15 inde şikayete yol açmayan damar hastalığı bulunur. Bununla beraber bu sessiz damar hastalığı sıklıkla kalpte koroner damar hastalığı ve şah damar hastalıklarına bağlı ciddi sorunlar nedeni ile risk taşır.

Bacakların damar hastalığına bağlı en yaygın şikayet yol yürümekle, koşmakla, merdiven çıkmakla baldırlara, uyluk çevresindeki ve kalçadaki adalelere gelen ve genellikle kramp şeklinde olan ağrıdır (kladikasyo intermitant). Yürümekle gelen ağrının en önemli özelliği yürüyüş durdurulduğunda ağrının 3-5 dakika içinde kendiliğinden geçmesidir.

Ağrı hemen her zaman her yürüyüşle aynı mesafede gelir. Ancak zamanla bu mesafe kısalabilir.

Zamanla ağrı artık istirahatta bile ortaya çıkmaya başlar. Bir diğer önemli belirti ise ayakta ve parmaklarda iyileşmeyen yaralar ve gangrendir.  

Arteryel Hastlaıklar

ARTER HASTALIĞININ DEĞERLENDİRİLMESİ ÖYKÜ Yaş, birlikte bulunan tıbbi problemler (travma hikayesi, vasküler ve ortopedik girişimler, önceki ve şimdiki ilaç tedavisi) cinsiyet ve ateroskleroz için risk faktörleri dahil genel bilgi alınmalıdır.

Kardiyovasküler sistemle ilgili tüm hastalıklarda olduğu gibi PAH’ nın gelişiminde de sigara, diabetes mellitus, lipid bozuklukları, hipertansiyon, hiperhomosisteinüri ve fibrinojen düzeylerindeki yükseklik gibi nedenler hem hastalığın ortaya çıkmasında hem de ilerlemesinde önemli katkıda bulunurlar. Semptomlar, bunların başlangıcı, ilerlemesi, alevlendiren-azaltan faktörler ortaya konmalıdır. Kladikasyon, istirahat ağrısı ve cilt ülserleri tıkayıcı arter hastalığının alışılmış ortaya çıkış şikayetleridir. Semptomların tamamı her hastaya göre değişir.

Kladikasyon Kladikasyon (topallama) alt ekstremitelerin tek veya çoklu kas gruplarında uzamış egzersizle ortaya çıkması beklenen ve istirahatla kaybolan sterotipik, tekrarlanabilen bir zorlanmadır. Bu da uyuşma, güçsüzlük, ağrı duyma, kramp, sızı olarak tanımlanabilir. Neden olan lezyon veya lezyonlar ilerledikçe, semptomların karakteri ve/veya yerleşimi değişebilir. Kladikasyonun ortaya çıkacağı süre veya mesafe tahmin edilebilir ama yük arttıkça, hızlı yürümede, yokuş aşağı veya yukarı yürümede süre ve mesafe kısalır. Kladikasyon mesafesi aniden kısalırsa akut bir tromboz veya embolik bir olaydan şüphelenilmelidir.

Kladikasyon eklemlerden çok kas gruplarında oluşur. İstirahatle ortadan kalkar, pozisyondan bağımsızdır ve genelde 5-10 dk da görülür. Bu kriterlere uymayan durumlarda kas-iskelet sistemi veya sinir sistemi ile ilgili problemler düşünülmelidir. Öyküdeki yaşam tarzının kısıtlanması ve yaşam kalitesindeki değişmeler bir bütün olarak incelenmesi gerektiğinden, sadece öykü ile hastalığın ciddiyetini değerlendirmek yetersizdir. Yürüme, iş yükü, mesafe tahmini hastanın algılamasına göre farklılık gösterir. İstirahatte, standardize edilmiş bir koşu bandı testi ile ayak bileği/brakiyal indekslerin kullanımı ve tamamlandıktan sonra egzersiz protokolünün doldurulması ile tanı doğrulanır, ciddiyeti saptanır ve ilerideki takip için Kladikasyon mesafesi belirlenir.

Kladikasyon

ARTERİYEL MUAYENE Aorta, radiyal, unlar, subklaviyan, karotis, femoral, popliteal, posteror tibial ve dorsalis pedis arterleri palpe edilebilir ama dorsalis pedis arteri konjenital olarak bulunmayabilir. Temporal ve oksipital arterlere de ulaşabilir ve temporal arterit şüphesinde palpe edilmelidir.

Nabız alınamayınca, Doppler ile gerçekten olup olmadığı, doku veya ödemle gizlenip gizlenmediği veya sadece palpasyonla saptanmayacak kadar derinde olup olmadığı saptanmalıdır. Tipik olarak arteriyel basınç 60 mmHg’ nın altında veya ayak bileği/brakiyal indeksi (ABI) 0.6’ nın altında ise, pedal nabızlar palpe edilemez. Femoral, iliyak, aortik, karotis ve subklaviyan bölgeler rutin olarak oskülte edilmelidir.

Anevrizmalar Arteriyel anevrizmalar ölüm ve sakatlığın majör nedenleridir. Erken saptandığı takdirde kesin onarım yapılabilir. En sık görülen üç anevrizma abdominal aortik, femoral ve popliteal anevrizmalardır. Femoral ve popliteal anevrizmlaların hemen tamamı abdominal aortik anevrizlamaların ise %40-60’ ı muayene ile saptanabilir. Anevrizmalar pek çok yerde aynı anda oluşma eğilimindedir. Bu nedenle bir popliteal anevrizma bulununca; iliyak, femoral ve aortik anevrizmalar dikkatle araştırılmalıdır. Çift arterlerde boyut ve nabız normalde benzer ölçüttedir. Nabız beklenenden büyük ve güçlüyse ektaziden şüphelenilir. Anevrizma, arter çapının normalin 1-1.5 katına çıkması olarak tanımlanır. Arter anevrizma olmadan, uzun bir bölümde genişleyince arteriyomegali oluşur. Genişlemiş damarın her iki yanında parmaklara iletilen görülebilen ve palpe edilebilen nabızda bu tanıdan şüphe edilmelidir. Karotis, abdominal aorta ve subklaviyan arterlerin kıvrıklığı anevrizmayı taklit edebilir. Muayene net değilse tanıyı doğrulamak için ultrason veya anjiyografi yapılır.

Torasik ve torakoabdominal anevrizmaları çoğu görüntüleme işlemleri sırasında tesadüfen saptanır ancak ağrı, öksürük, disfaji, hemoptizi veya disfoni ile ortaya çıkabilir. Fiziksel bulgular torasik anevrizmaların geç bulgularıdır ve aort kapak yetersizliği, tek veya çift taraflı juguler venöz distansiyon ve prekordiyumun üst interkostal boşluklarında nabız varlığını içerebilir. Karotis ve aksillosubklaviyan anevrizmalar palpasyonla kolayca tanınabilir ve bazılarında lokal ağrı, tromboz veya distal embolik komplikasyon görülebilir.

Üfürümler Diyastole uzayan üfürümler yüksek derecede bir darlığı düşündürür. Kritik bir daralma oluşunca üfürümler kaybolabilir. Sistol ve diyastolde devam eden üfürüm arteriyovenöz fistül için patognomoniktir. Üfürümler çiftli arter ve venlerin edinsel fistüllerinde de duyulabilir.

Arteriyel Muayenenin Kapsamı Radiyal, unlar ve dijital arterlerin açıklığını saptamada Allen testi kullanılır. Pedal perfüzyon, elevasyonda solukluk ve venöz yeniden dolma zamanı ile test edilir. Hasta sırt üstü yatarken her iki bacak 1 dk boyunca 60° kaldırılır. Solukluk görülmezse perfüzyon normaldir. 15 saniye içinde görülürse iyileşme kapasitesi kötü, elevasyon olmadan solukluk varsa ciddi iskemi kararı verilir. Sonra hasta dik oturur ve pedal venlerin yeniden doluş süresi saptanır. Normalde 15 saniyeden kısa sürer, 30-45 sn arası yavaş düzelme, 60 sn üzeri ciddi iskemidir. Ciddi ödem ve obezite varlığında test pratik değildir ve venöz yetmezlik venöz doluş süresini etkiler.

Cilt Tıkayıcı arter hastalığı cildin ısı, renk ve beslenmesini değiştirebilir. Akut veya kronik tıkayıcı hastalıkta görülen azalmış perfüzyon hattında cilt ısısı düşer. Farklılıklar en iyi parmak sırtı ile hissedilir ve karşı veya prosimal ekstremite kısımları ile karşılaştırma yapılmalıdır. Ciddi soğukluk iskemiyi düşündürür. Kronik olarak soğuk el ve ayaklar bazı hastalarda kötü dolaşımı değil, bazal vazomotor tonusu yansıtabilir. Nörolojik hasarı, immobilitesi veya refleks sempatik distrofisi olan ekstremiteler sıklıkla soğuktur. Bunlara eşlik eden ödem nabızları gizler ve arteriyel hastalığı taklit edebilir. Ayak bileği/brakiyal indek (ABI) tıkayıcı hastalığı vazomotor değişikliklerden ayrıt etmede kullanılır. Kan akımı ve ısının yanı sıra aktivite duygusal uyarılar ile cilt rengi değişir. Ayak ucunda kırmız-mor renk kronik iskemide sıktır ve kronik arter dilatasyonuna neden olan yetersiz akımla artar. Solukluk akut iskemi veya kronik iskemide elevasyonla görülebilir. Kronik bir kanlanma azlığı olan cilt incelir, şeffaflaşır ve parlaklaşır. Tırnaklar kalınlaşabilir, nasırlar oluşabilir.

Periferik Arter Hastalığının (PAH) Kategorizasyonu PAH’ lı hastalar semptomların ve fizik muayene de saptanan anormalliklerin ciddiyetine göre sınıflandırılabilirler. Bu tarz bir sınıflama hekimler arasında hastalar hakkında doğru iletişim kurmayı sağladığı gibi tedavi girişimlerinde de standart kılavuzları gelişmesine katkıda bulunur. Bu konudaki klasikleşmiş bir sınıflama olan Fontaine sınıflaması asemptomatikten ciddi bacak iskemisine ilerleyen 4 aşama içerir. Bu sınıflamanın dışında asemptomatik hastaları, üç derece Kladikasyonu ve üç derece kritik bacak iskemisini içeren daha yeni bir sınıflama da bulunmaktadır.

Tanı Yöntemleri Testler hastalığın ciddiyetini belirlemek için yapılır. Ayrıca tanının netleşmesi veya doğrulanması, hastalığın ilerlemesinin izlenmesi, girişim sorası gelişmenin takibi vasküler testler için uygun endikasyonlardır. Vasküler testler invazif ve noninvazif olarak iki gruptur. Noninvazif testler elde edilen bilgi tipine göre üç geniş gruba ayrılır.

Anatomik Çalışmalar İki boyutlu ultrason, MRI, CT ve anjiyografi anatomik bilgi verir. Anevrizma, diseksiyon, darlık veya tıkanma varlığı veya yokluğu bu testler ile saptanır. Hemodinamik Çalışmalar vasküler lezyonu hemodinamik önemini inceler. Lezyondaki akım hızında artış veya düşüşü ölçüp, stenozun hemodinamik etkisi hakkında bilgi verir.

Fonksiyonel Çalışmalar Anatomik veya hemodinamik testlerle elde edilen bilgi, hastanın tanımladığı güçsüzlüğün derecesi veya semptomları açıklamakta yetersiz kalabilir. Bu aşamada fonksiyonel vasküler testler yardımcı olur. Bunlar sıklıkla stres testlerini içerir. Örneğin Kladikasyonu değerlendirmede en sık kullanılan test koşu bandı testidir.

Doppler Ultrasonografi (DUS) Doppler kanın hareketini saptama prensibini göre çalışan ve damar hastalıklarının saptanmasında tek başına veya diğer tanı testleri ile birlikte kullanılır. Normal bir arterde dalga formu trifaziktir. Kardiyak sistol sırasında arterde ileri doğru bir akım vardır. Diyastolün başında akım ters döner. Son olarak orta-geç diyastol arasında arteryel kan distal damarlardan geçecek şekilde ileri atılır. Normal trifazik sinyal hemodinamik anlamlı stenozla değişir. Stenoz minimalse, lezyonun distalinde sinyal kaybı veya middiyastolik ileri akım komponentinin ortadan kalması bifazik sinyalle sonuçlanır. Stenoz ciddileştikçe sinyal monofazik hale gelir. Çünkü sadece diyastolde akım vardır ve tıkanmayla ortadan kalkar. Ekstremitenin değişik yerlerinde Doppler sinyalini değerlendirip stenoz yerleşimi belirlenebilir.

Segmenter Basınçlar ve Egzersiz Testleri Segmenter basınçları saptamak için ekstremitenin değişik yerlerine manşonlar takılır ve sırayla şişirilip, indirilir. Pnömatik manşonlar kalça, uyluk, ayak bileği, alt ve üst kol ya da parmaklara yerleştirilir. Doppler, basınç manşonlarının distalinde arter üzerine yerleştirilir ve manşon söndürülürken hangi sistolik basınçta arteriyel akımın belirdiğini saptamada kullanılır. Ekstremite basınçları bir referans arter basıncına bölünüp (Brakiyal arter sistolik basıncı) indeks oluşturulur. En sık bildirilen segmenter basınç ABI’ dır. Hastalığın ciddiyeti ABI ile saptanır.

Segmenter basınçlar arter obstrüksiyonu varlığını, ciddiyetini ve yaklaşık yerini saptamada basit, tekrarlanabilir, ucuz ve kesin bir metoddur. İstirahatte basınç değişikliği oluşturmayacak kadar küçük arter lezyonları stres veya egzersiz ABI ile saptanır. Hasta koşu bandına yerleştirilir ve standart bir protokole göre yürütülür. Protokoller sabit (maksimum 5 dk süre ile %12 lik eğimde, saate 2 mil hız gibi) veya Kardiyak egzersizde kullanıldığı gibi dereceli olabilir. Alt ekstremite incelemesi egzersizden önce ve sonra yapılabilir. Egzersiz çalışmaları ile Kladikasyon oluşturan minimal yürüme mesafesi, hastanın normal olarak durduğu yürüme mesafesi ve maksimum yürüme mesafesi gibi parametreleri saptamada kullanılabilir.

Segmenter basınç ölçümlerinin majör dezavantajı, arter duvarı kalsifiye olan ve kan damarları komprese edilemeyen veya az komprese edilebilen hastalarda kullanılamamalarıdır. En çok diyabetiklerde görülür.

Nabız Volümü Kaydı Nabız volüm kaydı (PVR) ekstremitenin arteriyel nabazanını değerlendirmede kullanılır. Belli bir seviyede pnömatik basınçlı manşon ekstremiteye sarılır. Manşon 40 ile 60 mmHg gib düşük basınçla şişirilir ve bir basınç transdüserine esnek bir boru ile bağlanır. Kardiyak sistol sırasında sol ventrikülden enjekte edilen kan, ekstremitede geçici distansiyona neden olur ve böylece manşon basıncında geçici artış olur. Manşon basıncındaki siklik değişiklikler her kalp atışı ile arteriyel bir nabız indeksi oluşturur. Ölçümler ekstremitede çok sayıda bölgeden alınır ve veriler incelenip dalga şeklinde veya nabızda azalma oluşan özel düzey olup olmadığı incelenir. Değişik bir nabız hacim dalga formu söz konusu olduğunda, manşonun proksimal bölgesinde anlamlı hemodinamik bir lezyon olduğu düşünülebilir.

Transkutanöz Oksimetri Transkutanöz oksijen (TcpO2) ölçümü cilt kan akımını değerlendirmede kullanılır. Kutanöz kan akımı kısmen proksimal arterlerin açıklığı ile saptanır. Kutanöz kan akımı yüksekken TcpO2, arteryel pO2 ye yakalşır. Buna karşılık kutanöz kan akımı düşükken TcpO2 düşer.

Bazı hastalık durumlarında büyük arterleri tutmadan küçük damarları veya mikrosirkülasyonu etkileyebilir. Bu durumda Doppler, Segmenter basınçlar ve PVR gibi teknikler anlamlı bir anormallik saptamaz. Buna karşılık TcpO2 ölçümleri, küçük damar tıkayıcı hastalığına bağlı dolaşım yetmezliğini gösterebilir.

Görüntüleme Teknikleri İki boyutlu (2D) gerçek zamanlı ultrason, bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonanas görüntüleme (MRG) gibi yöntemler damarsal patolojilerin tanısının konulmasında da faydalıdır. Özellikle anevrizma, diseksiyon ve arteriyel rüptürün değerlendirilmesinde anjiyografi yerine kullanımları giderek artmaktadır. BT MR anjiyografi yeni düzenleme ve işlemsel teknikleri ile arteriyel stenoz ve tıkanıklıkları saptamada konvansiyonel anjiyografinin yerini almaktadır. Diyabetik hastalarda ve kontrast renal hasar riski yüksek hastalarda MR anjiyografi düşünülmelidir.  

   

* Kaynak olarak değerli meslekdaşım ve arkadaşım Prof.Dr.Ufuk Demirkılıç 'ın yazılarından yararlanılmıştır.

 

 

Copyright © 2008 Varis Merkezi ®

*Web sayfamızdaki bilgiler hasta ve sağlık profesyonellerini bilgilendirmek amacıyla güvenilir kaynaklardan derlenmiş olup kesin teşhis ve tedaviniz için doktorunuza başvurunuz.
**Sitemizde kullanılan fotoğraflar için hastalarımızdan onay alınmıştır.
Web Tasarım ve Arama Motoru Optimizasyonu : CMS Bilişim