Üst Ekstremite Arter Hastalığı

Alt ekstremiteye göre daha seyrektir ama etiyolojisi daha değişkendir. Vazospastik ve mikrodolaşım bozuklukları sıktır. Stenotik lezyonların çoğunda brakiyosefalik arter başlangıcı, aksillosubklaviyan alan ve el arterleri sorumludur. Kolun muskuler kısmından kaynaklanan problemler seyrektir. Nedenler embolik tıkanıklık, travma, vaskülit, fibromusküler displazi ve enfeksiyonladır. Hastalığın düzey ve ciddiyeti, özellikle lezyonlar progresif veya semptomatikse ya da doku kaybı oluşuyorsa veya engellenemiyorsa üst ekstremitenin arteriyel testleri yapılmalıdır. İnvaziv olmayan testler tüm ekstremite ve parmakları içermelidir. Anjiyografi arcus aortayı içermeli ve ele uzanmalı, dijital arterlein vazodilatasyonu ile sabit tıkanıklıklar vazospazmlardan ayırt etmelidir.
Kronik ateroslerotik tıkayıcı hastalık baskın olarak innominate arterin veya daha sık olarak sol subklaviyan arterin başlangıcında görülür. Kladikasyon seyrektir ve hafiftir çükü üst ekstremite aralıklı kullanılır ve kollateral dolaşımı mükemmeldir. Ters akım veya vertabral arterden çalma radyoloji veya ultrasonla saptanabilir ama nörolojik semptomlar subklaviyan lezyonlardan çok birlikte bulunan karotis hastalığına bağlanır. Kolda akut makroemboli genelde kalpten, seyrek olarak proksimal anevrizmal veya stenotik lezyonlardan kaynaklanır. Çok akut tıkanmalar direkt veya iyatrojenik travmadan, anevrizmadan veya anevrizma içinde tromboz veya pıhtılaşma bozukluğu ile görülür.

Üst ekstremitenin anevrizmal hastalığı nadirdir. Varsa proksimal brakiyosefalik veya aksillosubklaviyan arterlerde bulunur. En sık etiyolojiler ateroskleroz, travma ve torasik çokış sendromudur. Beklenen bulgular, tromboz, distal mikro veya makroemboli ve ağrısız kitledir. İnfeksiyon yoksa rüptür nadirdir.

Torasik Çıkış Sendromu
Genelde subklaviyan arterde anevrizma veya stenoza yol açan kemik lezyonlarından (sıklıkla servikal kot) kaynaklanır. Semptomlar değişkendir. Küçük ve dinamik bir alandan geçen arter, ven ve sinir demetlerinin anatomisini yansıtır. Hasarda alışılmış mekanizma klavikula ve servikal kotun subklaviyan arteri makas gibi kesmesidir. Bu tromboz ve Raynaud fenomenine predispozisyon yaratır. Venöz ve nörojenik şikayetler olabilir. Hastalar genelde genç ve aktiftir. Kolda yorulma, şişme veya parestezi gibi progresif şikayetleri vardır.

Pozitif torasik çıkış manevrası (Adson testi) bu sendromun tanısında yeterli değildir. Dopplerle fonksiyonel stenoz varığı, arteriyografi ile de fonksiyonel hemodinamik değişişklik saptanmalıdır. Tanı için klinik uyum önemlidir. Sıklıkla servikal kotun rezeksiyonu gerekir. Özellikle nörojenik kökenli semptomların iyileşme derecesi farklıdır.

Çekiç El sendromu
Eli çekiç gibi kullanma veya aletlerle sürekli baskı uygulama ile hipotenar alana yapılan travmayla ortaya çıkar. Genelde hammat kemik düzeyinde unlar arterde tıkanıklık veya anevrizma oluşur. Bir veya daha fazla parmakta dijital iskemi ve Raynaud fenomeni emboliden kaynaklanabilir. Travma durursa iyileşme oluşur ama devam eden problemler cerrahiyi gerektirir. Uzun yıllar vibrasyonlu alet kullanımı elde dizestesziyi tetikleyebilir. Başlangıçta alet kullanırken görülen semptomlar sonra kronik hale gelir. İskemi nadirdir ve geç oluşur.